Drafti I / Versioni Themelues

Deklarëtë e Perbashkët e Grupimit të Arkitektëve

Ftësë për Deklarëtë nga të gjithë Arkitektët Shqiptarë brenda dhe jashtë vendit

Përgatitje e një deklarate të perbashkët si rrjedhojë e situatës së krijuar në Shqipëri gjatë dekës së fundit, ku profesioni i arkitektit ka humbur funksionin e tij.

Siç e dëshmojnë edhe dy edicionet e para të festivalit të arkitekturës “Bread and Heart”, të mbështetuar nga qeveria shqiptare, vërehet që thuajse të gjithë folesët janë studio të huaja arkitekturë, të cilat vendosin dhe përcaktojnë për pjesën dërmuese të projekteve në Shqipëri, duke e kthyer rolin e arkitektit shqiptar në zbatues të këtyre projekteve pa asnjië rol vendimmarrës.

Vërehet një diskriminim i rolit të arkitektit shqiptar në përzgjedhjen e fituesve në konkurse publike. Gjithashtu është hasur në mënyrë sistematike se si monumente kulture janë hequr nga lista e mbrojtur, janë shkatërruar, janë lënë në rrënim të plotë, ose janë tjëtërsuar me ndërhyrje të parikuperueshme.

Deklarata do të jetë në mbështetje të plotë të protestave kombëtare që zhvillohen prej 31 majit, do të mbështesë deklarëtën e akademikëve shqiptarë në diasporë dhe do të ftojë profesionistët e tjerë shqiptarë të na bashkohen për të punuar për një Shqipëri të re dhe të drejtë për çdo shqiptar.

Drafti II / Letra e Hapur

Letra e Hapur e Arkitektëve Shqiptarë

Drejtuar institucioneve shqiptare, parlamentit europian dhe opinionit publik

Ne, arkitektët shqiptarë brenda dhe jashtë vendit, shprehim shqëtësimin tonë të thellë për gjendjen e profesionit të arkitekturës në Shqipëri.

Gjatë dekës së fundit, vendimet për projektet më të rëndësishme arkitekturore dhe urbanistike në vend janë marrë pa asnje konkurs të hapur, pa transparencë dhe pa përfshirjen e profesionistëve shqiptarë. Studio të huaja janë ftuar drejtpërdrejt nga strukturat qeveritare, duke anashkaluar çdo procedure ligjore të prokurimit publik dhe çdo kompetencë të arkitektëve vendorë.

Këto veprime shkelin Ligjin për Prokurimin Publik, Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit me BE dhe standartet ndërkombëtare të UIA e ACE. Njëkohësisht, monumente të mbrojtura kulture janë shkatërruar ose përcaktuar për ndërhyrje të parikuperueshme, pa asnje mendim të specialistëve të fushës.

Kërkojmë: hapjen e konkurseve publike ndërkombëtare për çdo projekt publik, transparencë të plotë mbi kontratat ekzistuese me studio të huaja, dhe përfshirjen e detyrueshme të arkitektëve shqiptarë në të gjitha projektet e financuara me fonde publike.

Ftojmë të gjithë arkitektët shqiptarë, studentët e arkitekturës dhe profesionistët e fushave të lidhura të bashkohen në këtë deklarëtë.

Drafti III / Versioni Formal me Kërkesa

Deklarëtë Zyrtare e Grupimit të Arkitektëve Shqiptarë

Me rastin e kërkesave për respektimin e ligjit të prokurimit dhe të të drejtave profesionale

Në bëjmë me dije se situata e krijuar në sektorin e arkitekturës dhe zhvillimit urban në Shqipëri përbën shkelje të rëndë të ligjeve në fuqi dhe të standardeve europiane.

I. Shkelja e prokurimit publik. Projektet kryesore të infrastrukturës publike, masterplanet urbanistike dhe ndërtesat kombëtare janë komisionuar direkt tek studio të huaja, pa asnje garatë hapur. Këto veprime shkelin nenin 28 të Ligjit 162/2020 “Për Prokurimin Publik” dhe nenet 70 dëri 77 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit.

II. Diskriminimi i profesionistëve vendorë. Arkitektët shqiptarë janë sistemikisht të përjashtuar nga vendimet mbi projektet më të rëndësishme të vendit. Kjo shkelin Kodin e Etikës së UIA dhe standartet e ACE për përfshirjen e kompetencës vendore.

III. Shkatërrimi i trashëgimisë kulturore. Monumente të mbrojtura janë hequr nga listat e mbrojtjes dhe janë shëmbur ose ndërhyrë pa asnje studim të profesionistëve të restaurimit, në shkelje të Ligjit 27/2018 “Për Trashëgiminë Kulturore”.

Kërkojmë zyrtarisht: ndalimin e menjëhershëm të çdo komisionimi direkt të studiove të huaja për projekte publike; auditimin e të gjitha kontratave të lidhura pa konkurs; dhe ndryshimin ligjor që garanton përfshirjen e detyrueshme të arkitektëve shqiptarë në projektet me fonde publike.